نوازنده افسانه‌ای موسیقی «پلنگ صورتی» در ۹۴ سالگی درگذشت

پلاس جانسون، نوازنده برجسته ساکسوفون و از شناخته‌شده‌ترین موزیسین‌های استودیویی هالیوود که اجرای او در تیتراژ آغازین فیلم The Pink Panther، حال‌وهوایی بازیگوشانه و سرزنده به یکی از ماندگارترین موسیقی‌‌های تاریخ سینما بخشید، روز چهارشنبه در ۹۴ سالگی در خانه‌اش در لس‌آنجلس درگذشت.

اریک جانسون و استفانی الیور، فرزندان او، خبر درگذشت پدرشان را تأیید کردند و گفتند که او حتی حدود یک ماه پیش نیز برای مردم برنامه موسیقی اجرا کرد.

موسیقی جاودانه‌ای که تاریخ‌ساز شد

کارنامه هنری پلاس جانسون سرشار از همکاری در آثار گوناگون، از آهنگ‌های راک اند رول دهه ۱۹۵۰ گرفته تا موسیقی مجموعه‌های تلویزیونی و ضبط آثار هنرمندان بزرگ بود، اما هیچ‌کدام به اندازه اجرای او در فیلم The Pink Panther (محصول ۱۹۶۳) شهرت پیدا نکرد. این قطعه را هنری مانچینی برای فیلم کمدی کارآگاهی The Pink Panther به کارگردانی بلیک ادواردز و با بازی پیتر سلرز در نقش بازرس فرانسوی ژاک کلوزو ساخت.

حدود سی ثانیه پس از آغاز تیتراژ انیمیشنی فیلم که شخصیت پلنگ صورتی با تک‌چشمی در آن دیده می‌شود، ساکسوفون جانسون ملودی ۱۶ میزانی اثر را می‌نوازد؛ اجرایی که هم‌زمان حال‌وهوایی مرموز، اغواگر، آرام و شوخ‌طبع دارد. در ادامه نیز او با بداهه‌نوازی پرانرژی خود فضای قطعه را تغییر می‌دهد و در پایان، ملودی اصلی دوباره شنیده می‌شود.

هنری مانچینی پیش از این نیز با پلاس جانسون در ساخت موسیقی مجموعه تلویزیونی Peter Gunn همکاری کرده بود. آلبوم کامل موسیقی این سریال، با عنوان The Music From Peter Gunn، نخستین جایزه گرمی تاریخ در بخش آلبوم سال را به دست آورد.

مانچینی بعدها در کتاب خود با نام ?Did They Mention the Music که سال ۱۹۸۹ با همکاری روزنامه‌نگار حوزه جاز، جین لیز، منتشر شد، توضیح داد هنگام نوشتن موسیقی The Pink Panther از همان ابتدا جانسون را برای اجرای این اثر در ذهن داشت. او گفت که تقریباً همیشه نوازندگان را از قبل انتخاب می‌کرد و موسیقی را متناسب با ویژگی‌های آنان می‌نوشت و صدای خاص و سبک نوازندگی پلاس دقیقاً همان چیزی بود که برای این قطعه می‌خواست.

ضبطی که تنها با دو برداشت انجام شد

جلسه ضبط این موسیقی ساعت هشت صبح و در یکی از روزهای سرد زمستان انجام شد. جانسون سال‌ها بعد در گفت‌وگویی با The Modesto Bee یادآور شد که اگر درست به خاطر داشته باشد، تنها دو برداشت از قطعه انجام شد. او گفت وقتی ضبط به پایان رسید، همه اعضای ارکستر، حتی نوازندگان بخش سازهای زهی، برای اجرای او دست زدند و این اتفاق بسیار غیرمعمول بود، زیرا آن‌ها تقریباً هیچ‌وقت برای اجرای کسی تشویق نمی‌کردند.

پس از انتشار این قطعه به‌عنوان تک‌آهنگ، تم The Pink Panther به جمع ۱۰ اثر برتر جدول موسیقی بزرگسالان راه یافت و سه جایزه گرمی از جمله بهترین تنظیم موسیقی بی‌کلام را کسب کرد. سال‌ها بعد نیز جانسون این اثر مشهور را در اجراهای زنده خود در کلوب‌های شبانه می‌نواخت.

او در مصاحبه‌ای با The Long Beach Press-Telegram در سال ۲۰۰۵ گفته بود که گاهی افراد پس از اجرا به سراغش می‌آیند و می‌گویند صدای سازش دقیقاً شبیه نسخه اصلی است. وقتی به آن‌ها می‌گفت همان نوازنده نسخه اصلی بوده، با تعجب فراوان به او نگاه می‌کردند، زیرا هرگز نمی‌دانستند چه کسی آن اجرای معروف را انجام داده و تازه در آن لحظه موضوع را متوجه می‌شدند.

در کنار همکاری‌های فراوان با دیگر هنرمندان، پلاس جانسون بیش از دوازده آلبوم نیز به نام خود منتشر کرده است.

کودکی و آغاز مسیر موسیقی

پلاس جان جانسون جونیور روز ۲۱ ژوئیه ۱۹۳۱ در شهر دونالدسونویل ایالت لوئیزیانا، در غرب نیواورلئان، متولد شد. نام کوچک او که با واژه جاز هم‌قافیه است، از واژه فرانسوی plaisant گرفته شده و معنایی نزدیک به خوشایند یا دلپذیر دارد. او دومین فرزند خانواده‌ای سه فرزندی و کاملاً هنرمند بود.

جانسون درباره خانواده خود گفته بود که مادرش پیانو می‌نواخت و آواز می‌خواند و پدرش نوازنده ساکسوفون آلتو بود. آن‌ها برای پیدا کردن کار موسیقی به هر جایی که امکانش وجود داشت می‌رفتند و آخر هفته‌ها در مناطق مختلف حاشیه خلیج سفر می‌کردند تا برنامه اجرا کنند.

او در ۱۲ سالگی نخستین ساکسوفون سوپرانو خود را از پدرش هدیه گرفت و همان زمان آموزش‌های ابتدایی را نزد او آغاز کرد. مدتی بعد نواختن ساکسوفون آلتو، تنور و باریتون را نیز فرا گرفت و بعدها کلارینت و فلوت را هم به مهارت‌های خود اضافه کرد. او همراه برادر بزرگ‌ترش ری، که نوازنده پیانو بود، و خواهر کوچک‌ترش گوئن، که خوانندگی می‌کرد، بارها روی صحنه رفت.

در دوران نوجوانی در شهر نیواورلئان به اجرای سبک‌های بلوز، دیکسی‌لند و جاز پرداخت و در سبک بی‌باپ که چارلی پارکر در دهه ۱۹۴۰ پایه‌گذاری کرده بود، توانایی چشمگیری از خود نشان داد. سال ۱۹۵۱ به گروه تورهای چارلز براون، خواننده مشهور ریتم اند بلوز، پیوست، اما پس از مدتی برای خدمت سربازی فراخوانده شد و در یکی از گروه‌های موسیقی ارتش در ایالت کالیفرنیا فعالیت کرد.

سال‌های درخشان در هالیوود

جانسون در میانه دهه ۱۹۵۰ در لس‌آنجلس ساکن شد و به یکی از نخستین نوازندگان سیاه‌پوستی تبدیل گردید که توانست جایگاه ثابتی در استودیوهای پرکار فیلم‌سازی و ضبط موسیقی ساحل غربی آمریکا به دست آورد.

او ممکن بود در یک روز برای اجرای موسیقی ریتم اند بلوز دعوت شود، سپس همراه یک ارکستر زهی بنوازد و کمی بعد سولو پرقدرتی را برای یک آهنگ راک ضبط کند. همین توانایی در تطبیق با سبک‌های مختلف باعث شد به یکی از اعضای ثابت گروه مشهور Wrecking Crew تبدیل شود؛ گروهی از نوازندگان استودیویی که به انعطاف‌پذیری بالا شهرت داشتند.

جانسون در ضبط موسیقی آغازین مجموعه‌های تلویزیونی مانند The Monkees ،Mannix و The Odd Couple حضور داشت. همچنین با هنرمندانی همچون باربرا استرایسند، فرانک سیناترا، فرانک زاپا، دکتر جان، التون جان، الا فیتزجرالد و ماروین گی همکاری کرد.

این نوازنده، اجرای سولو پیکولو در آهنگ موفق Rockin’ Robin اثر بابی دی در سال ۱۹۵۸ را بر عهده داشت، در آلبوم ماندگار Pet Sounds از گروه The Beach Boys حضور پیدا کرد و سولو فلوت قطعه Lotta Love از نیکولت لارسن را نیز نواخت؛ اثری که در سال ۱۹۷۹ به جمع ۱۰ آهنگ برتر راه یافت. او شب‌ها نیز همراه گروه‌های کوچک جاز روی صحنه می‌رفت و در کنار آن بیش از دوازده آلبوم شخصی منتشر کرد.

جانسون به مدت ۱۵ سال عضو گروه موسیقی برنامه تلویزیونی مرو گریفین بود و در گروه‌های جاز به رهبری فرانک کپ و جین هریس نیز ساز می‌نواخت. او در سال ۲۰۰۶ نسخه تازه‌ای از موسیقی The Pink Panther را برای بازسازی این فیلم با بازی استیو مارتین در نقش کلوزو ضبط کرد.

در سال ۲۰۰۸ نیز در مستند The Wrecking Crew که به معرفی نوازندگان کمتر شناخته‌شده اما بسیار تأثیرگذار استودیوهای لس‌آنجلس می‌پرداخت، حضور یافت. او در سال‌های پایانی زندگی بیشتر تمرکز خود را بر اجرای موسیقی جاز گذاشت. دان هکمن، منتقد Los Angeles Times، درباره یکی از اجراهای او نوشت که جانسون با صدایی گرم و نرم، مجموعه‌ای از تغییرات ملودیک را با تزئینات سریع و جمله‌های پرقدرت سوئینگ ترکیب کرده بود.

زندگی شخصی و میراث هنری

ازدواج نخست پلاس جانسون با الیزابت بلینکنبرگ به طلاق انجامید. از او فرزندانش شریل جانسون، دیوید جانسون و دنیس هرلی به یادگار مانده‌اند. همچنین از همسر دومش، کارول جانسون، که ۶۰ سال در کنار او زندگی کرد و همچنان در قید حیات است، سه فرزند به نام‌های اریک جانسون، استفانی الیور و فیلیپ نان به جا مانده‌اند. او همچنین هشت نوه و دوازده نتیجه داشت.

پلاس جانسون در سال‌های فعالیت استودیویی خود به نوازنده‌ای مشهور تبدیل شد که می‌توانست تنها در چند ثانیه با یک سولو درخشان، روح تازه‌ای به هر قطعه موسیقی ببخشد. او در گفت‌وگویی با The San Francisco Chronicle در سال ۲۰۰۷ توضیح داده بود که این توانایی نتیجه سال‌ها اجرای زنده در کلوب‌ها، یادگیری حدود پنج هزار قطعه موسیقی و همراهی خوانندگان و اجراهای مختلف بوده است. او می‌گفت زمانی که مردم از جا بلند می‌شدند و می‌رقصیدند یا حتی روی صندلی‌های خود با موسیقی همراهی می‌کردند، همان بهترین تشویقی بود که یک نوازنده می‌توانست دریافت کند.